Freud Okumaları

Freud'un 1914b makalesinde ele aldığı Musa'nın hükmü heykeli

Erken Dönem Freud Okumaları (1893-1899)

12 Haftalık Seminer Dizisi

Genel Bilgiler

Sıradaki Dönem Başlangıç Tarihi: 9 Nisan 2025.

Yer: Caddebostan, İstanbul.

Zaman: Çarşamba günleri 12:00-14:00.

Katılımcılar: Ruh sağlığı çalışanları ve öğrencileri.

Ücret: 9.000 TL.

Freud Okumaya Nereden Başlanır?

Psikanalitik teori herkeste merak uyandırıp kendine çekse de bu merakı doyurmaya yönelik okumalar başlangıç düzeyindeki kişiler için sıklıkla anlaşılması güç olmaktadır. Bunun sebebi ise genellikle, 130 yılı aşkın büyük bir literatür barındıran psikanaliz okumasına nereden başlanacağının bilinmemesinden veya okunan dilde Freud'un erken dönem metinlerinin henüz çevirilmemiş olmasından dolayı, okumaya yanlış yerden başlanmasıdır. Örneğin süperego kavramını duyup merak eden birinin Freud'un 1923'te bu kavramı tanıttığı metin ile okumaya başlaması; veya narsisizmi merak eden birinin 1914 narsisizm metni ile okumaya başlaması kişiyi hayal kırıklığına uğratıp, okuduğundan hiçbir şey anlamadığı hissine itebilmektedir.

Merakın doyurulması isteğiyle merak edilen yerden başlanması çok anlaşılır bir durum olmakla birlikte, psikanaliz de diğer tüm bilimler gibi birikerek ilerlediğinden, yazar her yeni metinde oraya nasıl gelindiğini açıklamamakta, önceki literatürün zaten bilindiğini varsayarak yazmaktadır. Psikanalizin başlangıcı olarak kabul edilen Rüyaların Yorumu (1900a) bile, 1893-1899 metinleri öğrenilmeden ele alındığında, okumaya başlamak için oldukça ağır bir metindir. Libido, narsisizm, ölüm dürtüsü, süperego gibi kavramlar ise Freud'un orta ve ileri dönemlerinde tanıttığı, arkalarında birçok anlam barındıran, çok katmanlı kavramlardır. 

Örneğin ölüm dürtüsü kavramını, psikanalizin temelleri (1893-1899), bilinçdışının işleyişi, cinsellik, uygarlığın etkileri, metapsikoloji gibi birbiri üzerine eklenen katmanları öğrenmiş ve sindirmiş olmadan anlamaya çalışmak, kesirleri sindirmeden integrali anlamaya çalışmaya benzetilebilir. Diğer bir yandan örneğin libido kavramını Freud’un metinlerini kronolojik okumadan tam olarak anlamak oldukça zordur çünkü Freud yaklaşık 15 yıl bu kavramı tanıtmadan, o yıllarda bilim dünyasında kabul görmüş anlamıyla kullanır. Fakat bu 15 yıl içinde bile yeni keşiflerle bu kavramın anlamına yeni katmanlar eklenir ve ancak yıllar sonra Freud libidoyu kendi teorisinde özel bir kavram olarak tanıtır (ki yeni keşiflerle, yaşam-ölüm dürtülerinin tanıtılmasıyla bu tanım da yeni katmanlar kazanmaya devam edecektir). Fakat tanıttığında artık bu kavram, önceki katmanlar anlaşılmadan içinden çıkılamayacak bir karmaşıklığa evrilmiştir ve kronolojik okumayan birine anlaşılmaz gelip zihninde sağlam bir yer edinemeyebilir.

Freud Okuma Sırası

Freud okumaya nereden başlanacağı sorusu bir başka açıdan ele alınırsa, kategorizasyonla (hastalıklar, dürtüler, topografi, savunma düzenekleri, karakter yapılanmaları, gelişim evreleri, ...) mı kronolojik ilerlemeyle mi daha kalıcı bir öğrenme olacağı değerlendirilebilir. Freud'un bulgularını kategorilere ayırıp bir öğrenci grubuna örneğin dürtüleri (dürtü kuramının son halini ve dürtülerin bileşenlerini) anlatmak, dürtülerin psikanalitik teorideki evrimini bilmeyen öğrencinin zihninde kalıcı bir yer edinemeyecektir.

Psikanaliz gibi karmaşık sistemleri anlamaya çalışırken kategorize etmek yerine kronolojik ilerlemek birçok kişi için öğrenmeyi kolaylaştırmaktadır. Yani karmaşık bir teoriyi anlamaya çalışırken, o teorinin olgunlaşmış, en karmaşık halini kategorilere ayırıp, son haliyle öğrenmekten ziyade en basit ve anlaşılır haliyle başlayıp, kronolojik ilerleyerek katmanları zamanla ve sırayla inşa etmek çok daha verimli ve kalıcı olacak, kişi için o karmaşık sistemi çok daha kolay anlaşılır kılacaktır. Bu şekilde tüm “kategorilerin” tüm katmanlarıyla derinlemesine anlaşıldığı ve sindirildiği, sadece bir takım keşiflerin ezberlenilmesi ile kalınmayıp düşünüşün evrildiği bir çalışma mümkün.

Tüm bu sebepler göz önünde bulundurulduğunda Freud okumaya kronolojik başlanması önerilebilir. Fakat kendi yazdığı dil olan Almanca veya tüm külliyatının psikanalistlerce çevirildiği bir dilden (İng, Fr, İsp, vb.), çeşitli kaynaklarla (Jones, Laplanche-Pontalis, Strachey, Mijolla, Quinodoz, vb.) desteklenerek.

Psikanalizi anlamanın en iyi yolu, hâla, kökeninin ve gelişiminin izini sürmektir.” Freud, S. (1923a [1922]), Two Encyclopaedia Articles, S.E. 18: 235 (Çev. Baver Kejanlı).

Seminer Dizisi Programı

Bu seminer dizisi Freud okumasıyla ilgili destek almak isteyen öğrenci ve uzmanlara bir temel sunmak için planlanmıştır. Çalışmada Freud'un Rüyaların Yorumu (1900a) öncesinde yayınladığı tüm psikoloji metinleri, yani psikanalizin klinik temelleri, çeşitli kaynaklarla desteklenerek, tarihsel süreçleriyle ele alınmaktadır. Savunma, çatışma, çağrışım, anksiyete gibi psikanalitik psikopatolojiyi anlamak için temel olan kavramlar, Freud’un olgu örnekleriyle çalışılıp, psikanalizin temellerinin atıldığı dönem, Freud'un yayınları üzerinden kronolojik ilerlenerek o dönemin sorularıyla, hipnoz deneyleriyle, bilimsel atmosferiyle tartışılmaktadır. Çalışmada genel hatlarıyla histeri, obsesyonlar, fobi, paranoya, anksiyete ve nevrasteninin etiyolojileri ve mekanizmalarıyla ilgili Freud'un erken dönem bulguları; nevrozların etiyolojisinde kalıtım, cinsellik, güncel yaşam ve çocukluğun katkılarıyla ilgili tartışmaları; ve zihnin işleyişiyle ilgili çalışmalarına giriş olarak unutma ve perde anılar ile ilgili hipotezleri ele alınmaktadır.

Program 12 seminerden oluşmakta, haftada 1 sıklıkta toplanılmakta (resmi tatiller hariç) ve her seminer 2 saat sürmektedir. Alanda çalışan veya eğitim gören meslektaşlara yönelik olan bu çalışma yüz yüze olup, oturumlar sınırlı yer sayısı ile İstanbul Caddebostan’da gerçekleşmektedir. Her sene Eylül, Aralık ve Nisan aylarında açılan seminer dizisi ile ilgili sorularınız için baverkejanli@gmail.com adresine yazabilir, başvuru için Randevu sayfasından ön kayıt oluşturabilirsiniz. Ön kayıt sonrasında uygunluk doğrultusunda kesin kayıt için gerekli bilgiler e-posta ile paylaşılacaktır.